Ocalić od zapomnienia - Polscy lekarze na Gónym Śląsku i Śląsku Cieszyńskim od końca XIX do połowy XX wieku
Andrzej Gerstenkorn
Katedra Medycyny Społecznej i Zapobiegawczej Uniwersytetu Medycznego w Łodzi
Recenzja książki
Staraniem Wydawnictwa Naukowego "Śląsk"ukazała się książka „Polscy lekarze na Górnym Śląsku i Śląsku Cieszyńskim od końca XIX do polowy XX wieku", której autorem jest dr med. Krzysztof Brożek. Byłoby niedobrze, gdyby zdarzenie to uszło uwadze osób zainteresowanych historią polskiej medycyny i zdrowia publicznego, a w szczególności medycyny regionu śląskiego, bowiem książka wnosi do skarbnicy wiedzy o śląskiej służbie zdrowia i jej lekarzach nowe, odkrywcze i bardzo wartościowe informacje.
Opisuje powstawanie zalążków struktur organizacyjnych służby medycznej i jej rozwój na tle burzliwych wydarzeń społecznych i politycznych Śląska. Tłem opisu są indywidualne dzieje śląskich lekarzy, którzy poza tym, że byli bardzo dobrymi lekarzami, byli też ofiarnymi społecznikami i patriotami oraz przyczynili się do utrwalenia polskości Śląska i do jego zespolenia z macierzą.
Wartość naukową książki podnosi fakt, że jej autorem jest dr med. Krzysztof Brożek, lekarz, historyk śląski, wytrawny badacz dziejów służby medycznej na Śląsku, autor kilku książek i kilkuset biografii śląskich lekarzy, założyciel i długoletni kierownik Zakładu Historii S1AM. Obierane przez niego tematy badawcze s„ zawsze trudne, odkrywcze i poznawczo wartościowe, bo zapełniają istniejące luki wiedzy, a s„ realizowane solidnie i dogłębnie dzięki stosowanemu przez Autora perfekcjoni-stycznemu warsztatowi badawczemu. Wszystkie prace dra Krzysztofa Brożka noszą tą samą pieczęć naukowej dociekliwości i największej rzetelności. Dotyczy to również omawianej książki.
Już pobieżny przegląd spisu treści książki przekonuje o bardzo celowym i ambitnym doborze tematów. Nie ma tu tematów „łatwych" lub znanych z innych opracowań. Uznanie musi budzić zamieszczenie rozdziału o polskich lekarzach na Śląsku Opolskim w Niemczech w latach 1922-1939 (rozdz. 3) i o losach lekarzy śląskich podczas drugiej wojny światowej (rozdz. 5), ze względu na duże trudności, które musiały towarzyszyć uzyskiwaniu materiałów źródłowych. Wszystkie rozdziały zaopatrzone są w obszerne przypisy, które same stanowią poważny przyczynek do omawianego tematu, a s„ zarazem przykładem niezwykłej skrupulatności i benedyktyńskiej pracowitości Autora.
Na wyróżnienie zasługuje bardzo pouczające wykorzystanie w książce zestawów danych statystycznych, ilustrujących liczebność i dyslokację lekarzy oraz pracowników medycznych w różnych okresach. Niemal połowę książki stanowi słownik biograficzny, będący wyborem biogramów. Jest on zarazem podejmowan„ przez Autora (nie po raz pierwszy!) próbą ocalenia od zapomnienia ponad 500 wybitnych postaci lekarzy, naukowców, działaczy społecznych, państwowych i politycznych regionu i kraju.
Wszystko, co recenzent może powiedzieć o najnowszej książce dra Krzysztofa Brożka ma wydźwięk wyłącznie pozytywny: tematyka książki jest nowa i ważna, struktura tematyczna logiczna, realizacja tematu rzetelna i profesjonalna. Książka w istotny sposób wzbogaca naszą wiedzę o Śląsku, jego lekarzach i służbie medycznej oraz utrwala renomę Autora jako wybitnego znawcy historii tego regionu.
Recenzentowi znane s„ duże przeszkody, jakie musiał pokonać Autor, by wydać książkę. Dotyczyły one przede wszystkim sponsoringu finansowego i znalazły swój wyraz w znacznym opóźnieniu wydania. Uzasadnia to podejrzenie, że książki z historii medycyny i historii regionów nie są uznawane za ważne i niezbędne. fladne deklaratywne zaprzeczenia nie mogą przekonać, że jest inaczej. Dodatkowym tego przykładem jest fakt, że pozycja historii w programach studiów medycznych jest ustawicznie pomniejszana.
Historia medycyny jako jeden z nielicznych pozostałych jeszcze przedmiotów humanistycznych na studiach, nie powinna być rugowana przez przedmioty kliniczne. Chyba, że będzie uznawana oficjalnie za niepotrzebną, a wtedy trudności wydawnicze autorów ważnych książek historycznych staną się chwalebn„ regułą.


