Recenzja książki "Farmakoekonomika i ocena technologii medycznych w gospodarowaniu lekami w Polsce"
Nakładem Wydawnictwa Wolters Kluwer Polska ukazała się książka Farmakoekonomika i ocena technologii medycznych w gospodarowaniu lekami w Polsce. Diagnoza i koncepcje zmian autorstwa Marcina Czecha. Poniżej przedstawiamy recenzję tej publikacji autorstwa Prof. dr hab. n. farm. Elżbiety Nowakowskiej.
Do chwili obecnej na temat farmakoekonomiki i oceny technologii medycznych pojawiło się w Polsce niewiele pozycji, w których tak kompleksowo poddano by ocenie rynek leków, składowe oceny technologii medycznych oraz zwrócono uwagę na rolę farmakoekonomiki i oceny technologii medycznych w gospodarowaniu lekami.
Tematyka poruszanych zagadnień jest w ocenianej przeze mnie książce bardzo szeroka – Autor wprowadza czytelnika w świat pojęć farmakoekonomicznych i istotę młodej gałęzi nauki, jaką jest właśnie farmakoekonomika. Niekiedy przedstawiane problemy są trudne i wymagają od czytelnika wiedzy z wielu różnych dziedzin; niemniej jednak książka daje solidne podstawy do zrozumienia istoty farmakoekonomiki, jej roli w racjonalnym finansowaniu służby zdrowia. Tematyka zagadnień poruszanych w podręczniku umożliwia łatwy dostęp do najbardziej aktualnych informacji związanych z rolą i znaczeniem farmakoekonomiki w podejmowaniu wielu decyzji dotyczących m.in. racjonalnego gospodarowania produktami farmaceutycznymi.
W rozdziale I Autor przedstawia rynek leków w Polsce na tle innych krajów Wspólnoty Europejskiej, podkreślając, iż w Polsce charakteryzuje się on dużą dynamiką wzrostu tak pod względem nominalnym, jak i realnym. Autor zwraca uwagę, iż większą część sprzedaży wartościowo stanowią leki generyczne, a dodać należy, iż udział w sprzedaży leków oryginalnych w stosunku do odtwórczych jest ważny z punktu widzenia podejmowania decyzji o finansowaniu leków w Polsce. Na rynku aptecznym dominują leki stosowane w leczeniu chorób układu sercowo-naczyniowego, chorób metabolicznych i neurologicznych, stąd duże zainteresowanie raportami HTA i analizami farmakoekonomicznymi decydentów odpowiedzialnych za refundacje leków stosowanych w chorobach zaliczanych do chorób cywilizacyjnych. Rynek szpitalny kieruje się innymi zasadami, decyzje podejmowane są na szczeblu centralnym i częściowo lokalnym w ramach tworzenia receptariusza szpitalnego.
W rozdziale II przedstawiono zasady przeprowadzenia oceny technologii medycznych, zwrócono uwagę na stosowanie zasad EBM w ocenie technologii medycznych oraz w formułowaniu wytycznych technologii medycznych, przedstawiono wiele znanych pojęć z zakresu farmakoekonomiki, podkreślono rolę farmakoekonomiki i oceny technologii medycznych w refundacji i ustalaniu cen w Polsce i w innych krajach UE. Rozdział ten, napisany w aspekcie dydaktycznym, jest niezwykle przydatny dla młodych pracowników naukowych.
W rozdziale III Autor omówił mechanizmy ustalania cen i refundacji leków funkcjonujące w Unii Europejskiej oraz w innych krajach. Uważam, iż bardziej przydatne byłoby skupić się na roli farmakoekonomiki i analiz HTA dotyczących cen leków i refundacji w Polsce i dla porównania oraz wyciągnięcia ewentualnych wniosków przedstawić jak te mechanizmy kształtują się w innych krajach, szczególnie, że państwa członkowskie prowadzą niezależną politykę lekową.
W celu ewentualnej weryfikacji systemu zalecającego wykorzystanie HTA i farmakoekonomiki w podejmowaniu decyzji dotyczących gospodarowania lekami Autor opisał w rozdziale IV wyniki badan empirycznych, w których wzięło udział 374 osób. Za cenny z punktu widzenia rozwoju farmakoekonomiki i oceny technologii medycznych uważam podrozdział 4.2, w którym Autor dokonał analizy barier utrudniających implementacje analiz farmakoekonomicznych dla potrzeb podmiotów odpowiedzialnych za zarządzania lekami.
Biorąc pod uwagę, iż w obecnej chwili wszystkie oryginalne leki ubiegające się o refundację poddawane są ocenie przez AOTM według ogólnie przyjętych wytycznych, cenne jest przedstawienie przez Autora roli AOTM w ocenie technologii medycznych; Autor w rozdziale VI zwraca uwagę, iż w przyszłości powinno nastąpić jasne określenie kompetencji AOTM w ustawie ministra zdrowia, wzmocnienie kadrowe, zwiększenie poziomu finansowania czy zacieśnienie współpracy międzynarodowej np. przez udział w pracach Europejskiej Sieci Oceny Technologii Medycznych. Autor zwraca również uwagę, iż najczęściej wskazywanym typem oceny jest analiza użyteczności kosztów, która łączy w sobie długość życia i jego jakość.
W rozdziale VI autor zwraca uwagę na znaczenie farmakoekonomiki (analiz farmakoekonomicznych i oceny technologii medycznych) dla przemysłu farmaceutycznego oraz porusza kwestie etyczne związane z wykonywaniem i oceną analiz farmakoekonomicznych. Jest to bardzo ważny rozdział nawiązujący do Kodeksu Etyki PTFE, który obejmuje kwestie etyczne dotyczące postępowania w zakresie prowadzenia badań, sponsorowania badań naukowych, publikacji, rozpowszechniania wyników, oraz określa zasady współpracy pomiędzy osobami zaangażowanymi w prace badawcze, podkreśla, iż przestrzeganie opisanych standardów winno być obligatoryjne. Autor nawiązuje również do zasad zawartych w Kodeksie Etyki Lekarskiej i Kodeksie Etyki Aptekarza oraz zwraca uwagę na przestrzeganie zachowań etycznych w trakcie wykonywania służby medycznej na rzecz pacjentów.
Wszystkie wymienione rozdziały napisane są z dużą znajomością przedmiotu, na wysokim poziomie merytorycznym, w oparciu o właściwie dobrany materiał, przejrzyście od strony redakcyjnej.


